Close

รายละเอียดชาติพันธ์

คลังข้อมูลดิจิทัลมรดกทางวัฒนธรรมโคราช ของ สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา ฐานข้อมูลแหล่งศิลปกรรม นครราชสีมา

ข้อมูลมรดกวัฒนธรรม

ภาพประกอบ
ลำดับที่ 9
รายละเอียดภาพ : คำอธิบายภาพ เขมรสูงที่ 1


รายละเอียดภาพ :

ชื่อมรดกวัฒนธรรม

เขมรสูง

ประเภทมรดกวัฒนธรรม

กลุ่มไทเขมร

เมื่อพูดถึงภาคอีสานตอนล่าง (อีสานใต้) วัฒนธรรมที่โดดเด่นและฝังรากลึกมาอย่างยาวนานคือวัฒนธรรมขอมหรือเขมรโบราณ สำหรับในจังหวัดนครราชสีมา มีประชากรกลุ่ม "ไทเขมร" หรือที่นักวิชาการเรียกว่า "เขมรสูง" (Khmer Loeu / เขมรถิ่นไทย) อาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะในพื้นที่ตอนใต้ของจังหวัด ถือเป็นอีกหนึ่งกลุ่มชาติพันธุ์สำคัญที่สร้างความหลากหลายทางวัฒนธรรมให้กับเมืองโคราช 1. ประวัติศาสตร์และรากฐานความเป็นมา • ชนพื้นเมืองดั้งเดิม: กลุ่มไทเขมรในโคราชและอีสานใต้ ไม่ใช่ผู้อพยพที่เพิ่งย้ายเข้ามา แต่เป็นชนพื้นเมืองดั้งเดิมที่ตั้งถิ่นฐานอยู่ในอาณาบริเวณนี้ (บริเวณเทือกเขาพนมดงรัก และที่ราบลุ่มแม่น้ำมูลตอนบน) มาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์และยุคอาณาจักรขอมเรืองอำนาจ • ที่มาของคำว่า "เขมรสูง": คำว่า "เขมรสูง" ใช้เรียกกลุ่มชาติพันธุ์เชื้อสายเขมรที่อาศัยอยู่บนที่ราบสูงโคราช (ประเทศไทย) เพื่อแยกความแตกต่างจากชาวเขมรในประเทศกัมพูชา ซึ่งเรียกว่า "เขมรต่ำ" เนื่องจากตั้งถิ่นฐานอยู่ในพื้นที่ราบลุ่มที่ต่ำกว่า • การผสมผสาน: ตลอดระยะเวลาหลายร้อยปี กลุ่มไทเขมรในโคราชได้ผสมผสานกลมกลืนกับชาวไทโคราชและชาวไทอีสาน ทั้งในด้านสายเลือดและการใช้ชีวิต แต่ยังคงรักษารากเหง้าทางภาษาและความเชื่อของตนเองไว้อย่างเหนียวแน่น 2. อัตลักษณ์ทางภาษา • ภาษาเขมรถิ่นไทย: กลุ่มนี้ใช้ภาษาในตระกูลออสโตรเอเชียติก คือ ภาษาเขมรสูง (Northern Khmer) ในการสื่อสาร ซึ่งมีคำศัพท์พื้นฐาน โครงสร้างไวยากรณ์ และระบบเสียงที่คล้ายคลึงกับภาษาเขมรในประเทศกัมพูชา แต่มีสำเนียงและคำยืมจากภาษาไทยที่แตกต่างออกไป ทำให้ชาวกัมพูชาและชาวเขมรสูงอาจต้องใช้เวลาปรับตัวเล็กน้อยในการสื่อสารกัน • พหุภาษา: ปัจจุบันชาวไทเขมรในโคราชส่วนใหญ่เป็นผู้ใช้ภาษาแบบพหุภาษา คือสามารถพูดได้ทั้งภาษาเขมร (ใช้ในครอบครัว/ชุมชน), ภาษาโคราช, ภาษาอีสาน และภาษาไทยมาตรฐาน 3. วิถีชีวิตและวัฒนธรรมประเพณี ประเพณีของชาวไทเขมรมีความผูกพันกับความเชื่อเรื่องบรรพบุรุษและการเกษตรกรรมอย่างลึกซึ้ง: • ประเพณี "แซนโฎนตา" (สารทเขมร): เป็นประเพณีที่สำคัญที่สุดของชาวไทเขมร จัดขึ้นในช่วงวันแรม 14 ค่ำ เดือน 10 เพื่อเซ่นไหว้ผีบรรพบุรุษ (โฎน = ยาย, ตา = ตา) ลูกหลานที่ไปทำงานที่อื่นจะกลับมารวมตัวกันเพื่อจัดเตรียมเครื่องเซ่นไหว้ อาหารคาวหวาน (เช่น ขนมข้าวต้มห่อใบมะพร้าว หรือ "อังซอม") ไปถวายพระและทำพิธีเซ่นไหว้ที่บ้านอย่างยิ่งใหญ่ • ศิลปะการแสดง "เรือมมะม็วด" (แม่มด): เป็นทั้งศิลปะการแสดงและพิธีกรรมความเชื่อในการรักษาโรค เป็นการร่ายรำในสภาวะที่เชื่อว่าถูกวิญญาณบรรพบุรุษเข้าประทับทรง เพื่อทำนายทายทัก สาเหตุของอาการเจ็บป่วย หรือเพื่อสะเดาะเคราะห์ • การทอผ้า: สตรีชาวไทเขมรมีความชำนาญในการทอผ้าไหมที่มีลวดลายซับซ้อนและสีสันสวยงาม โดยเฉพาะ "ผ้าโฮล" (ผ้ามัดหมี่ชนิดหนึ่ง) และ "ผ้าอัมปรม" ซึ่งใช้เทคนิคการมัดหมี่แบบพิเศษ 4. คติความเชื่อและศาสนา • การผสมผสาน 3 ความเชื่อ: ชาวไทเขมรมีการนับถือผสมผสานกันระหว่าง ศาสนาพุทธเถรวาท, ศาสนาพราหมณ์-ฮินดู (ซึ่งตกทอดมาจากยุคขอมโบราณ), และความเชื่อเรื่องผี (วิญญาณนิยม) • ความเชื่อเรื่องเครื่องรางและคาถาอาคม: ในอดีต ชาวไทเขมรในแถบอีสานใต้ขึ้นชื่อในเรื่องของวิชาอาคม เวทมนตร์ และเครื่องรางของขลัง (เช่น ตะกรุด, การสักยันต์) มีความเชื่อเรื่อง "ครูบาอาจารย์" และการรักษาข้อห้าม (คะลำ) อย่างเคร่งครัด 5. วัฒนธรรมอาหารการกิน อาหารของชาวไทเขมรมีรสชาติเข้มข้น และมีการใช้วัตถุดิบเฉพาะถิ่น: • ประหก (Prahok): หรือปลาร้าแบบเขมร เป็นเครื่องปรุงรสหลักที่ขาดไม่ได้ในการทำอาหารของชาวไทเขมร ซึ่งจะมีกรรมวิธีการหมักและรสชาติที่แตกต่างจากปลาร้าของชาวไทอีสานเล็กน้อย • อาหารพื้นบ้าน: เมนูยอดนิยม เช่น แกงกล้วย (ใช้กล้วยดิบมาแกงใส่เนื้อสัตว์), ซันลอเจก (แกงหยวกกล้วย), และน้ำพริกต่างๆ ที่ทานคู่กับผักพื้นบ้าน 6. พิกัดชุมชนไทเขมรในโคราช (การกระจายตัว) กลุ่มไทเขมรในจังหวัดนครราชสีมา จะตั้งถิ่นฐานหนาแน่นอยู่บริเวณ "พื้นที่ตอนใต้และตะวันออกเฉียงใต้" ซึ่งเป็นพื้นที่ราบเชิงเขาพนมดงรัก มีอาณาเขตติดต่อกับจังหวัดบุรีรัมย์และจังหวัดสระแก้ว อำเภอที่มีประชากรชาวไทเขมรอาศัยอยู่อย่างหนาแน่นและยังคงรักษาอัตลักษณ์ไว้ได้ชัดเจน ได้แก่: • อ.ครบุรี: มีชุมชนชาวไทเขมรจำนวนมากกระจายอยู่ตามตำบลต่างๆ • อ.เสิงสาง: เป็นอีกหนึ่งอำเภอที่มีกลุ่มไทเขมรอาศัยอยู่หนาแน่นและมีการสืบทอดประเพณีแซนโฎนตาอย่างชัดเจน • อ.หนองบุญมาก: บริเวณรอยต่อที่ติดกับจังหวัดบุรีรัมย์ • อ.ห้วยแถลง: มีกลุ่มไทเขมรตั้งถิ่นฐานปะปนกับกลุ่มไทโคราชและไทอีสาน ชุมชนไทเขมรในโคราชเป็นประจักษ์พยานสำคัญที่แสดงให้เห็นถึงความเชื่อมโยงของประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมบนรอยต่อของที่ราบสูงโคราช ที่สืบทอดมาจากอดีตกาลจนถึงปัจจุบัน
•อ.ครบุรี • อ.เสิงสาง •อ.หนองบุญมาก •อ.ห้วยแถลง:

2026-06-13

" ส่งเสริม สืบสาน ชาติพันธ์โคราช "

โดย สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา

www.koratculture.com

" ส่งเสริม สืบสาน ชาติพันธ์โคราช "

โดย สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา

www.koratculture.com